Evropske studije (ES)

IDEJA EVROPE

Voditelj kursa: Prof. dr Ugo Vlaisavljevic

1. Cilj

Pružiti što konkretniji sadržaj i što jasnije obrise ideji, pojmu, predstavi "Evropa," slijedeci razmišljanja i uvide uglednih mislilaca/teljki, ucenjaka/inja, politicara/ki i umjetnika/ca. Uvesti studente/ice u historijske, pojmovne i semioticke analize evropske stvarnosti, naslijeda, kulture i identiteta, kritikujuci istovremeno stereotipe i klišee koji im se u razlicitim kontekstima o takvim temama obicno nude. Pokazati zašto su mitske i geografske predstave Evrope uglavnom jedine raspoložive i popularne personifikacije Evrope, te koliko je važno oduprijeti im se. Uvesti studente/ice u novije rasprave o evropskom gradanstvu i važnosti konstrukcije nadnacionalnog identiteta za Evropsku zajednicu u procesu njene sve snažnije konstitucije. Posebno ukazati da ne postoji jedna ideja Evrope niti cak mnoštvo ideja jedne Evrope. Umjesto insistiranja na odredenoj ideji Evrope (pritom ne propuštajuci upoznati studente/ice sa svakom znacajnijom idejom), poticati senzibilitet studenata/tica za svu složenost, pa i zagonetnost pitanja o suštini evropskog.

2. Sadržaj

I Duga povijest Evrope i sasvim kratka povijest stvaranja jasne ideje o evropskoj pripadnosti.
Veliki pocetak mišljenja o Evropi u 19. i 20. stoljecu

II Grcka znanost, kršcanska religija i rimsko pravo: postoje li suštinske komponente
evropskog identiteta?

III Kritike mitsko-geografske predstave (o tlu, o kontinentu) i poistovjecivanjem Evrope sa duhom, filozofijom, znanjem ili znanošcu, covjecanstvom

IV Drugo Evrope i njegova konstitutivna funkcija u stvaranju ideje o Evropi: Rusija i
Amerika, Srednja Evropa i Balkan, Arapi i Kinezi, itd.

V Svjetski ratovi i holokaust; teškoce u pronalaženju zajednickog identiteta; strategije u pamcenju i predstavljanju nedavne traumaticne evropske prošlosti

VI Modernost, tehnologija i iskustvo iskorijenjenosti

VII Konfliktni karakter svijeta kapitala i pacifikacija kroz proces “civiliziranja”

VIII Etnicko, nacionalno i nadnacionalno; simbolicke konstrukcije i zamišljeni svjetovi; izmedu etnickog i kvazi-etnickog bratstva i zajednice gradana

IX Pad komunizma i novo lice Evrope; Evropa kao novi poredak, vojni savez, sistem
bezbjednosti, kao zajednicko tržište, kao bastion imigracije, itd.

X Evropski identitet kao projekt; evropsko javno mnijenje i evropsko gradanstvo;
evropske institucije i proizvodnja evropskog identiteta

XI Zajednicko tržište, evropska federacija i konstitucionalni patriotizam; evropska država i potraga za evropskim narodom

XII Globalizacija i kraj nacije-države; posttradicionalni i transnacionalni identiteti

XIII Neizvjesna avantura odredenje Evrope i evropskog

3. Literatura

Knjige

- Etienne Balibar, We, the people of Europe? Reflections on Transnational Citizenship,
Princeton University Press, 2004.
- Gerard Delanty, Jo Campling, Inventing Europe: Idea, Identity, Reality, Palgrave Macmillan 1995
- David Dunkerley et al, Changing Europe. Identities, Nations, Citizens, Routledge, 2002
- W. J. Van Der Dussen & Kevin Wilson, The History of the Idea of Europe, Routledge, 1995
- Susanne Fendler, Ruth Wittlinger, The Idea of Europe in Literature, Palgrave Macmillan 1999
- C. David Gruender, E. Moutsopoulos, Idea of Europe: Its Common Heritage and Future, Paragon House 1992
- Denys Hay, Europe: the emergence of an idea, Edinburgh U.P. 1968
- Juergen Habermas, The Inclusion of the Other: Studies in Political Theory, MIT Press 1998
- Juergen Habermas, The Postnational Constellation, Cambrige: MIT Press, 2001
- Richard Hoggart, An Idea of Europe, Chatto and Windus 1987.
- Heikki Mikkeli, Europe as An Idea and An Identity, London and New York: Macmillan and St. Martin's Press 1998.
- Pagden (ed.): The idea of Europe. From Antiquity to the European Union, Cambridge University Press 2002
- Jan Patocka, Plato and Europe, Cultural Memory in the Present, Stanford University Press, 2002.
- Dominique Schnapper, Community of Citizens: On the Modern Idea of Nationality,
Transaction Publishers, 1998
- Menno Spiering, Michael Wintle, The Idea of Europe Since 1914, Palgrave Macmillan 2002.
Clanci:

- Edmund Husserl, "The Vienna Lecture" in: The Crisis of European Sciences and
Transcendental Phenomenology, Evanston, IL: Northwestern University Press, 1970, 269-99.
- Dominique Schnapper, “The European debate on citizenship”, Daedalus, American Academy of Arts and Sciences, June 22, Volume: 126 Issue: 3, 1997
- Ole Waever, "Identity, Integration and Security," Journal of International Affairs,
Winter 95, Vol. 4B Issue 2, p389.

Internet izvori:

- The European Identity, Colloquy in three parts organised by the Secretary General of the Council of Europe, Strasbourg 2001-2002.
http://www.coe.int/
T/E/Com/Files/Themes/Identity/default.asp
http://www.coe.int/
T/E/Com/Files/Themes/Identity/summary.asp

- W.T. Stead, The united states of Europe
http://www.perseus.ch/PDF-Dateien/Stead.pdf
http://www.attackingthedevil.co.uk/steadworks/europa.php

- Paul Valery, "But who, after all, is European," http://www.historyguide.org/europe/valery.html

- Charta of European Identity
http://www.europa-web.de/europa/02wwswww/203chart/chart_gb.htm